Genel Bilgi
E-LIS 2003 yilinda Kütüphane ve Enformasyon Bilimi (Library and Information Science: LIS, bundan böyle bu konu alani LIS olarak geçecektir) alaninda dokümanlari bir araya getirmek amaçli olusturuldu. RCLIS (Research in Computing, Library and Information Science: Bilgisayar, Kütüphane ve Enformasyon Bilimi’nde Arastirma) projesi ve DOIS (Documents in Information Science: Enformasyon Bilimi’nde Dokümanlar) ile sonuçlanan, Ispanya Kültür Bakanligi tarafindan tanitilan ve CILEA (Italian Consorzio Interuniversitario Lombardo per Elaborazione Automatica) ‘nin teknolojik ev sahipligini yaptigi E-LIS alaninda ilk uluslararasi e-hizmet sunucusudur. E-LIS farkli çalisma alanlarindan bireylerin gönüllü çalismalariyla ayakta durmakta olup, ticari amaçli bir girisim degildir. Finansal çikar ya da kar amaci gütmeyen bir insiyatiftir.
E-LIS, LIS ve ilgili alanlardaki çalismalari açik erisime sunarak, Açik Erisim felsefesini gelistirmeyi amaçlar. E-LIS, FOS (Free Online Scholarship: Ücretsiz Çevrimiçi Bilimsel Bilgi) ve Eprints hareketleri ile paralel, OAI (Open Archive Initiative: Açik Arsiv Insiyatifi) standart ve protokollerini temel alan, ücretsiz erisilebilen uluslararasi bir arsivdir. E-LIS ücretsiz kullanima açik GNU Eprints (v.2.3.7.) yazilimi ile çalismaktadir. Bu yazilim Stevan Harnard tarafindan ortaya atilmis, Southampton Üniversitesi Elektronik ve Bilgisayar Bilimi Bölümü’nde Mike Jewell’in isbirligi ile Christopher Gutteridge tarafindan gelistirilmistir. GNU Eprints’in öncelikli amaci, tam metin dokümanlari LIS toplulugunun hizmetine sunmak, bunlari kar amaci olmamak sarti ile her potansiyel kullanici için görülebilir, taranabilir, erisilebilir, yeniden düzenlenebilir ve kullanilabilir hale getirmektir. Bir GNU Eprints hizmet sunucusu, bireysel arsivleme veya farkli kaynaklardan e-dokümanlarin saklanmasi için yaratilan OAI veri saglayicisina örnektir. E-LIS çalismalarini içine alacak biçimde açik Erisim Konsepti ve kaynaklarin LIS toplulugu içinde dagilimi uluslararasi bir LIS aginin gelisimine katki saglayacaktir.
E-LIS’e dokümanlar her dilde konulabilir ancak dokümanin ana dilindeki özet ve anahtar sözcüklerin, Ingilizce de bulundurulmasi zorunlulugu vardir. Konu hakkinda daha fazla bilgi için E-LIS Kayit Yaratma (Submission) ve Telif Haklari politikalarina bakilabilir.
Maksimum sayida yazari aramiza katmak için katilim politikasi çok basit. Genis anlamda LIS alaninda her elektronik doküman istenilen formatta arsive gönderilebilir. Gönderilen dokümanin kabulu için temel kriter, LIS alaninda bir arastirma olmasi ve bilimsel iletisim sürecine girmeye hazir tamamlanmis bir çalisma olmasidir. Doküman bu noktada E-LIS’e uygunlugunun denetlenmesi için üç düzeyde kontrol edilir: kayitli kullanici/yazar; editör; site yöneticisi.
Bir Eprints hizmet sunucusu yazar ya da kullanicinin doküman göndermeden önce kayit olmasini ister; bu konuda yönlendirmeler (yardim) yapilmistir. Kayitli kullanicilar dokümanlarini yayinci ile olan anlasmaya bagli olarak farkli erisim düzeylerinde gönderebilirler. Kayitli yazarlar/kullanicilar üstveriyi (metadata) girebilecekleri ve dokümanlarini yükleyebilecekleri (kabul edilen farkli formatlarin birinde) bireysel çalisma alanlarina sahiptirler. Yazarin anahtar sözcüklerini JITA Siniflama Semasi adli E-LIS siniflama semasindan vermesi istenir. Bu, NewsAgentTopic Siniflama Semasi (31 Mart 1998’e kadar Birlesik Krallik, Aberystwyth’de bulunan Mike Keen tarafindan desteklenen) ve Donald Soergel (Maryland Üniversitesi) tarafindan Review of Information Science (artik yayinlanmiyor) için olusturulan RIS Siniflama Semasi’nin birlesiminden ve tekrar düzenlenmesinden meydana gelmis basit bir semadir. JITA Siniflama Semasi ayrintili bir siniflandirma için tasarlanmamistir. Ancak dokümanin bir arsiv tarama elverisliliginde düzenlenmesinde yardimcidir. Yazar/kullanici dokümanini gönderdiginde, doküman Editör Kurulu tarafindan erisilebilecegi gönderi bölgesine (submission buffeer) tasinir. Bu asamada ilgili E-LIS editörü gönderi bölgesine tasinmis dokümanlari degerlendirir, eger gerekli ise üstveri eklemeleri yapar ve dokümani arsive tasir.
E-LIS kullanicilari arsivi; yazar/editör adi, kitap/dergi adi, konu veya yila göre, basit ve gelismis arama ekranlarini kullanarak tarayabilirler. Son bir hafta içinde arsive tasinmis dokümanlar Latest additions bölümünde görülebilirler. Taranabilen bir arsive sahip olan kullanicilar, ilgilendikleri dokümanin üstveri bilgisini görebilirler ve sinirlanmis bir erisim söz konusu degilse dokümani kaydedebilirler.
Yazarlari çalismalarini E-LIS hizmet sunucusuna göndererek bu önemli projenin büyümesinde birlikte çalismaya ve LIS alanindaki dokümanlarin ücretsiz olarak erisilebildigi ve kullanilabildigi (uluslararasi alanda uyum içinde çalisan bir OAI sistem çerçevesinde) bir koleksiyon gelistirmeye davet ediyoruz. Çalismalarinizi e-hizmet sunucumuza ekleyerek açik erisim LIS veritabaninin yaratilmasinda bizimle çalisirsaniz çok seviniriz.